Aduard

De geschiedenis van Aduard kent vier hoofdperioden:

1. ca. 600 na Christus – 1180 > wierdendorp. Vondsten tijdens de opgravingscampagne in de oorlogsjaren tonen aan dat er al ver voor de vestiging van het klooster bewoning is geweest op een wierde. Met de naam ‘hoge hof’ werd door Aduarders al aan het begin van de 19e eeuw het hoogste punt van deze wierde bedoeld. In 1956 heeft het verenigingsgebouw van de gereformeerde kerk deze naam gekregen, omdat het in dit gebied ligt.

2. 1192 – 1594 > klooster. Of de wierde leeg was of dat de monniken de eerste Aduarders hebben weggejaagd, is niet bekend. Vermoedelijk was het terrein eigendom van een zekere Ade, die het geschonken moet hebben aan de kloosterlingen. De naam Aduard heeft verschillende vroege vormen: Adewerth,  Aedwerth, etc., wat betekent ‘wierde van Ade’ en later is verbasterd tot Aduwart, Aduart, Aduard.

3. 1594 – ca. 1795 > dorp in de jonkertijd. Na de teloorgang van het klooster kwam het gebied van grofweg de voormalige gemeente Aduard onder het bestuur van de provincie, die hier een landjonker installeerde, Albert Coenders. Het was het begin van een tijdperk waarin een kleine elitaire familie de macht volledig in handen had. Later waren dat o.a. de families Clant en Lewe.

4. ca. 1795 – heden > dorp in een gemeente. Met de Franse revolutie kwam er een democratiseringsgolf op gang die het einde betekende van het centrale gezag van de rijke families. De familie Lewe verdween, de goederen werden verkocht, de gebouwen afgebroken. Aduard werd een gemeente en een kreeg een eigen bestuur. Deze gemeente Aduard werd in 1990 opgeheven en samengevoegd met die van Oldehove, Grijpskerk en Zuidhorn in een nieuwe gemeente Zuidhorn. Per 1 januari 2019 is ook dit geschiedenis en zal er een nieuwe gemeente Westerkwartier zijn.

de oudste afbeeldingen

Een sjabloonachtige schets van het klooster vlak voor het einde in 1580.

ca. 1640. Het reeds gesloopte klooster heeft plaatsgemaakt voor een klein dorpje. Links de ziekenzaal, die bleef staan, en rechts de korenmolen aan de Hofstraat,. Deze is gesloopt in de 19e eeuw. Linksonder het begin van de Burg. Seinenstraat na Onder de Linden.

De oudste foto van Aduard, gemaakt tussen 1880-1890. Het tweede huis aan de linkerkant is de voormalige Rooms- Katholieke kerk. Op afbeelding van rond 1900 is de voorgevel gestuct. Hier nog niet. Duidelijk is te zien dat de drie kerkramen zijn dichtgemetseld na de sluiting in 1844. De kerk heeft een topgevel gehad die vervangen is door een schilddak, waardoor de ramen abrupt bij de lijst zijn afgekapt. Tegenwoordig heeft het pand weer een topgevel. Voor details zie: hoofdpagina ‘straten > Blomsma serie’.